Medezeggenschap

Werkoverleg, Personeelsvergadering, PVT en OR

In de praktijk komen er in de MKB bedrijven in de Metaal en Techniek weinig ondernemingsraden voor. Bij de 40.000 werkgevers staan slechts 800 OR's geregistreerd. Wel moet opgemerkt worden dat het aantal PVT's niet wordt bijgehouden. Het werkoverleg neemt een belangrijke plaats in, maar vormt in de praktijk geen wettelijk overlegorgaan. Van de wettelijk geregelde ‘medezeggenschap’ komt al met al bij het MKB in de Metaal en Techniek weinig terecht.

Werkoverleg
In de praktijk komen we allerlei vormen van werkoverleg tegen. Bijvoorbeeld een gesprek bij de "koffietafel" of een toolboxmeeting. Het werkoverleg zoals we het in relatie met de medezeggenschap bedoelen, gaat het om een regelmatige en geregelde vorm van overleg tussen medewerkers en een leidinggevende. Het werkoverleg is meestal gericht op het verbeteren van de kwaliteit van het werk, de arbeidsomstandigheden en de samenwerking.
Bij het werkoverleg is het een belangrijke voorwaarde dat de werkgever de medewerkers invloed wil geven en laat mee beslissen. Daarbij gaat het zowel om het inbrengen van ideeën en voorstellen als om de besluitvorming. Als er binnen het bedrijf een veilige (cultuur)omgeving hiervoor mogelijk is gemaakt, dan mag van de medewerkers verwacht worden dat zij bereid zijn actief deel te nemen aan het werkoverleg.

Personeelsvergadering
Als er geen OR of PVT in het bedrijf is, dan moet de werkgever verplicht (minstens) tweemaal per jaar een vergadering beleggen met alle personeelsleden. Als een kwart van de werknemers vraagt om een personeelsvergadering dan moet er ook een vergadering worden gehouden.
Deze personeelsvergadering gaat over alle onderwerpen die in een bedrijf spelen. Ook kan de werkgever advies vragen aan zijn werknemers over belangrijke besluiten. Werknemers mogen tijdens zo’n vergadering hun mening geven en voorstellen doen over wat er beter of anders kan in het bedrijf.
De personeelsvergadering heeft dus een adviesrecht. De werkgever is verplicht om zijn werknemers op tijd om advies te vragen over belangrijke zaken. Het gaat dan bijvoorbeeld over besluiten die tot grote veranderingen leiden in het werk of tot minder werk. Of over belangrijke veranderingen in arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden bij minimaal een kwart van de werknemers. Ook voor beslissingen over regelingen die voor iedereen gelden (zoals werktijden, vakantiedagen, reiskosten, pensioen en opleidingen) moet de werkgever advies vragen aan het personeel.
Werknemers mogen alleen of samen advies brengen aan hun werkgever. Dit kan mondeling of schriftelijk. Werknemers zijn niet verplicht om advies te geven. De werkgever is ook niet verplicht om het advies van de werknemers over te nemen, maar hij moet het advies wel serieus overwegen.

Personeelsvertegenwoordiging (PVT)
Wanneer een bedrijf 10 tot 50 werknemers in dienst heeft, dan kan een bedrijf een personeelsvertegenwoordiging (PVT) instellen. Een PVT is verplicht als de helft van de werknemers daarom vraagt of als het in de cao staat. Bedrijven met minder dan tien werknemers kunnen op vrijwillige basis een PVT instellen.
De leden van de PVT worden gekozen door de werkgever en de werknemers. Dit gebeurt met een geheime schriftelijke stemming. De PVT bestaat uit minstens drie werknemers. De PVT overlegt met de werkgever over het bedrijf, het werk en de arbeidsomstandigheden.
De PVT heeft de volgende rechten:
• Adviesrecht: Voor besluiten van de werkgever die belangrijke gevolgen hebben voor minstens een kwart van de werknemers, is de werkgever verplicht om advies te vragen aan de pvt. De werkgever moet het advies serieus meewegen in de besluitvorming.
• Instemmingsrecht: Als de werkgever personele regelingen (bijvoorbeeld werktijden, arbeidsomstandigheden, veiligheid en ziekteverzuim) wil veranderen, moet de pvt toestemming geven aan de werkgever.
• Recht op informatie: De werkgever is verplicht om de pvt regelmatig op de hoogte te stellen van bijvoorbeeld de resultaten van het bedrijf en het sociale beleid. Dit mag mondeling en schriftelijk.

Let op: Bedrijven met minder dan tien werknemers kunnen op vrijwillige basis een PVT instellen. Deze PVT heeft dan alleen instemmingsrecht over werktijdregelingen.

Ondernemingsraad (OR)
Een bedrijf met meer dan 50 werknemers is verplicht om een ondernemingsraad (OR) in te stellen. Er geldt een staffel over hoeveel OR-leden er in een OR zitting moeten nemen. De OR bestaat maximaal uit 25 leden, afhankelijk van het aantal werknemers. Voor de Metaal en Techniek / Motorvoertuigen de meest voorkomende:

De OR voert bijvoorbeeld overleg over en heeft afhankelijk van het onderwerp adviesrecht of instemmingsrecht:

• arbeidsomstandigheden, veilig en gezond werken
• bedrijfsregelingen,
• reorganisaties
• werktijden, pauzetijden en dienstroosters

De rechten van de OR zijn vastgelegd in de Wet op de Ondernemingsraden (WOR). Er zijn modellen voor invoering opvraagbaar bij de vakbonden. Ook is er veel informatie verkrijgbaar. Bijvoorbeeld de brochure over de multiculturele OR.